حکمتهای وضو در بیان اندیشمندان
1. دست و صورت که بیشتر در معرض میکروبهای مختلف هستند،باید هر روز،چند مرتبه با عنوان وضو شسته شود ، به طوری که آب به پوست برسد و چربی و کثیفی هایش را برطرف سازد.اعضای غیر از وضو (که زیر لباس است) کمتر در معرض کثیفی و آلودگی های محیطی قرار دارد.(فلسفه احکام،ص 188)
2.تا مدتها پیش گمان میکردند ورود میکروب به داخل بدن،منحصر به سوراخهای بدن (مثل دهان) میباشد،ولی اخیراً ثابت شده که ممکن است میکروب از سطح پوست نیز وارد بدن گردد و از آنجایی که دست و صورت، بیشتر در معرض آلودگیها قرار میگیرد،دستور داده شده است که به مسح پا و سر به هنگام وضو شسته شود اکتفا گردیده است؛تا موجب سختی نشود.(همان)
3.احکام وضو این است که پیش از انجام آن،هر چیزی را که مانع از رسیدن آب به محل مسح سر و پا میشود،برطرف نماییم،به این،ترتیب،نظافت محل سر و پا نیز تحقق مییابد و این خود،یک نکته بهداشتی است.
4.ماساژ دادن به روشهای مختلف فایدههای فراوانی برای بدن دارد که وضو نیز همان خاصیت ماساژ را دارا می باشد؛زیرا وقتی آب سرد به سطح اعضای وضو، رسید و محل آن سرد گردید،برای حفظ درجه حرارت طبیعی بدن و جبران حرارت از دست رفته اعضای وضو، دستگاه گردش خون به فعالیت سریع مشغول می شود تا درجه حرارت بدن متعادل شود وبه این ترتیب نشاط و سلامتی و تعدیل در دستگاه گردش خون که مهمترین عنصر بدن ست به وجود می اید و بهداشت بدن را تأمین میسازد. (همان،ص 190)
5.در مورد نوع آب وضو (سرد بودن، پاک و مطلق بودن) و استنشاق (آب در بینی کردن) مضمضمه (آب در دهان کردن) و مسواک قبل از وضو نیز،به مطالب بهداشتی جالبی در روایات و سخنان پزشکان اشاره شده است.(فلسفه احکام،ص 2 ـ 241 و 246)
غسل
فریضه غسل کردن، نه تنها یکی از واجبات دینی و از لحاظ عبادی بسیار مورد توجه می باشد، بلکه از نظر بهداشتی و علمی هم دارای امتیازات و فایدههای زیادی می باشد،به عبارت دیگر، غسل نه تنها به روح آدمی طراوت و نشاط می بخشد و یک نورانیت معنوی ویژهای در شخص ایجاد می کند،بلکه در سلامت جسم اثرات شایانی میگذارد.در احکام اسلامی غسلهای مختلفی وجود دارد که هر یک میتواند در راستای فلسفه و علتهای خاصی مستحب یا واجب شده باشند. به عنوان نمونه،یکی از علتهایی که سبب شده است غسل کردن در روز جمعه مستحب شود، این می باشد که معمولا در این روز اجتماعات زیادی از جمله نماز جمعه برپا میگردد و مردم دور و نزدیک در یک جا و در کنار هم گرد میایند.بنابراین،شستشوی بدن به بهانه غسل،بهداشت و پاکیزگی جسم و محیط را تأمین و از طرفی با از بین بردن بوی عرق و… انس میان افراد را بیشتر میکند.(فلسفه احکام (اهتمام)، ص 209)
برخی پزشکان در مورد فایده های غسل جنابت چنین گفته اند:
1.سبب نشاط بخشی به بدن و ورزیده شدن آن از راه تحریک پایانههای عصبی موجود در پوست میگردد.
2.باعث احتقان خون در پوست و دستگاه تناسلی و دفع خونهای جمع شده در این قسمتها به سایر بخشهای بدن،به ویژه،قلب و مغز میگردد.
3. تأمین سلامتی به آدمی کمک میکند تا وظایف مختلف خود را که مهمترین آنها انتقال احساسات و تنظیم دمای بدن و حفظ سلامتی می باشد،بهتر انجام دهد.
4.در حقیقت غسل یک فعالیت عضلانی است که با ورزش ارادی بدن، نشاط قلب و حس جریان یافتن خون در بدن را در پی دارد.
5.همچنین سلولهای مرده، مواد چربی زائد و گرد و غبار و دیگر آلودگیها را از سطح پوست میزداید.(پژوهشی در اعجاز علمی قرآن،ج2،ص 358)
6.در روایتی آمده است:«در زمان جنابت، منی از تمام بدن بیرون می اید و به همین جهت لازم است، تمام بدن شسته شود».(بحار الانوار، ج81 ص21) دانشمندان، امروزه به این نتیجه رسیدهاند که خارج شدن منی از بدن آدمی،مانند بول و سایر زواید، یک عمل موضعی نیست؛زیرا به هنگام خروج آن،اثرش در تمام بدن آشکار میشود و همه سلولهای تن،در یک حالت سستی خاصی فرو میروند. (تفسیر نمونه،ج 4،ص 284)
7.ترتیب غسل:در مورد ترتیب غسل (سر و گردن، سمت راست و سمت چپ) نیز نکتههایی بهداشتی ذکر شده است.به عنوان نمونه گفته شده:زمانی که آدمی با آب سرد به شستن یک عضو میپردازد، درجه حرارت آن با دیگر اعضا تفاوت می یابد، در نتیجه،گردش خون به سمت آن شدیدتر میگردد و به دنبال آن عمل حیاتی دوران خون شدت می یابد.چنانکه در وضو هم این عمل صورت می گیرد.عمل وضو حتی اگر با آب گرم هم انجام شود،باز این فرایند جریان مییابد. (فلسفه احکام،ص 206)
8.پوست انسان دارای تنفس میکند و به همین منظور نزدیک به دو میلیون منفذ جلدی بر روی پوست وجود دارد. این منافذ در اثر برخی رسوبات بسته و در نتیجه تنفس پوست کم یا قطع میشود. با کمک غسل، این روزنه ها باز و حیات و نشاط به آن بر می گردد.
آنچه گفته شد، تنها برخی فواید غسل و وضو بود که بخشی از آن آثار بهداشتی با شستن ساده بدن هم حاصل میگردد. بنابراین،معلوم میشود که هدف خداوند از قرار دادن این احکام،تنها ایجاد چنین آثاری نبوده است،بلکه این احکام فلسفه برتری دارند و نباید آنها را در حد یک عمل بهداشتی ساده بدانیم.
تحقیقات یوگی ها نشان داده که وضو گرفتن سبب گشوده شدن چاکراههای بدن می شود آنها اعتقاد دارند که وضو گرفتن در هر یک از ساعات شبانه روز باعث سلامتی خاصی در بدن می شود. از ساعت 1-3 صبح برای درمان بیماریهای کبدی از ساعت 3-5 صبح برای درمان بیماریهای ریوی از ساعت5-7 صبح برای درمان بیماریهای روده بزرگ از ساعت 7-9 صبح برای درمان بیماریهای معدوی از ساعت 9-11صبح برای درمان بیماریهای طحال از ساعت 11-13 صبح برای درمان بیماریهای قلبی از ساعت13-15برای درمان بیماریهای روده کوچک از ساعت 15-17 برای درمان بیماریهای شانه ها از ساعت17-19برای درمان بیماریهای کلیوی و تقویت حافظه از ساعت 19-21 برای درمان بیماریهای اعضای مرکزی و تناسلی از ساعت21-23برای درمان بیماریهای تنظیم سیستم حرارتی بدن از ساعت23-1برای درمان بیماریهای کیسه صفرا 